Richard Rogers
၂ဝဝ၇ ခုနွစ္ အတြက္ပရစ္စကာဆုရွင္အျဖစ္ အဂၤလန္နိုင္ငံသား ဗိသုကာ ရစ္ခ်တ္ေရာ္ဂ်ာကို ေရြးခ်ယ္လိုက္တဲ့ အေၾကာင္း မတ္လ (၂၇) ရက္က ေၾကျငာခဲ့ျပီးတဲ့ေနာက္ ျပီးခဲ့တဲ့ ဇြန္လ(၄) ရက္မွာ အသက္ (၇၃)နွစ္ရိွျပီျဖစ္တဲ့ သူ႕ကို ဆုအျဖစ္ အေမရိကန္ေဒၚလာတစ္သိန္းနဲ့ ေၾကးတံဆိပ္တစ္ခုကို ခီ်းျမွင့္လိုက္ပါျပီ။
ဒီနွစ္အတြက္ေတာ့ ဆုေပးပဲြ အခမ္းအနားကို အဂၤလန္မွာပဲ က်င္းပျဖစ္ခဲ့တယ္။
နွစ္စဥ္ ဆုေပးပဲြအခမ္းအနားကို ကမၻာတစ္ဝွန္းက သမိုင္းဝင္ေနရာနဲ့ ထင္ရွားတဲ့ ေခတ္သစ္ဗိသုကာလက္ရာ အေဆာက္အဦးေနရာေတြမွာ က်င္းပေနက် ျဖစ္ေပမယ့္ ဒီနွစ္ေတာ့ လန္ဒန္မွာပဲ ျပဳလုပ္ျဖစ္တယ္။
ဆုရွင္ကို မေရြးခ်ယ္မီွကတည္းက အခမ္းအနားျပုလုပ္မယ့္ေနရာကို ေရြးခ်ယ္ျပီးသားျဖစ္ေနခဲ့တယ္လို့ ဟိတ္ေဖာင္ေဒးရွင္းရဲ့ ဥကၠဌ ေသာမတ္စ္ေဂ်ပရစ္စကာက ဆိုပါတယ္။ ေနရာကေတာ့ ၁၆၁၉ ခုနွစ္တုန္းကတည္ေဆာက္ခဲ့ျပီး အင္နီဂိုဂံ်ဳးစ္ ဒီဇိုင္းလုပ္ခဲ့တဲ့ ၾကီးက်ယ္ခမ္းနားလွတဲ့ စားေသာက္ပဲြခန္းမၾကီးထဲမွာပါပဲ။
၁၉၇၉ခုနွစ္ ကစျပီး ပရစ္စကာဆုကို နွစ္စဥ္တစ္ဦး သို့မဟုတ္ နွစ္ဦးေရြးခ်ယ္ေပးျပီးလာခဲ့တာ ရစ္ခ်တ္ေရာ္ဂ်ာဟာ သံုးဆယ့္တစ္ဦးေျမာက္ ျဖစ္ပါတယ္။ အဂၤလန္နိုင္ငံသားအျဖစ္ ၁၉၈၁ခုနွစ္မွာ ဂိ်န္းစတာလင္၊ ၁၉၉၉ခုနွစ္မွာ ေနာ္မန္ဖို့စတာ၊ ၂ဝဝ၄ ခုနွစ္မွာ အမို်းသမီးဗိသုကာ ဇဟာဟာဒစ္ တို့ကိုေရြးခ်ယ္ခဲ့ျပီးတဲ့ေနာက္ ရစ္ခ်တ္ေရာ္ဂ်ာဟာ စတုတၳေျမာက္ျဖစ္ပါတယ္။
ဗိသုကာရစ္ခ်တ္ေရာ္ဂ်ာလို့ ဆိုလိုက္ရင္ပဲ သူ့ရဲ့ထင္ရွားေက်ာ္ျကားလွတဲ့ ဒီဇိုင္းေတြျဖစ္တဲ့ ျပင္သစ္က ပြန္ပီဒိုစင္တာ(၁၉၇၁-၇၇)၊ လန္ဒန္မွာရိွတဲ့ လိြဳက္အေဆာက္အအံု (၁၉၇၈-၈၆)၊ ေထာင္စုနွစ္ဒံုး (၁၉၉၆-၉၉)၊ ျပီးေတာ့ မက္ဒရစ္မွာရိွတဲ့ ဘာရာဂ်ာေလဆိပ္ (၁၉၉၇-၂ဝဝ၅) တို့ကိုတဲြဖက္ျမင္ေယာင္ၾကမွာပါပဲ။
ဘာရာဂ်ာေလဆိပ္အတြင္းျမင္ကြင္း
The Millennium Dome, London (1996-99)
လန္ဒန္မွာ ရစ္ခ်တ္ေရာ္ဂ်ာပါတနာရွစ္ဆိုျပီး ဒီဇိုင္းရံုးရိွတဲ့အျပင္ ဘာစီလိုနာ၊ မက္ဒရစ္ နဲ့ ဂ်ပန္၊တိုကိ်ဳမွာလည္း ရိွပါေသးတယ္။ ဝါရွင္တန္ဒီစီမွာ လည္း ရံုးတာဝါတစ္လံုးကိုလည္း တည္ေဆာက္ေနဆဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ၁၉၆ဝ ခုနွစ္ေနာက္ပိုင္းမွာ သူ့ရဲ့မိဘအိမ္ျဖစ္တဲ့ ဝင္ဘလင္ဒန္အိမ္ကို တည္ေဆာက္ေပးခဲ့တယ္။ ေဝလျပည္နယ္ ကားဒစ္မွာ အမို်းသားအင္ဘီစီအေဆာက္အအံု၊ တိုကိ်ဳမွာ နီပြန္တယ္လီေဗးရွင္းရံုးခ်ဳပ္၊ ဒါ့အျပင္ကိုးရီးယားမွာလည္း ပေရာ့ဂ်က္ အေတာ္မ်ားမ်ား ရိွပါတယ္။
အမို်းသားအင္ဘီစီအေဆာက္အအံု၊ေဝးလ္စ္ (၁၉၉၈-၂ဝဝ၅)
ေရာ္ဂ်ာရဲ့ အေဆာက္အဦးေတြဟာ အမ်ိဳးအစားစံုလင္ျပီး ေနရာအေတာ္မ်ားမ်ားမွာ ျဖန့္က်က္တည္ရိွေနတယ္။ သူဒီဇိုင္းလုပ္ခဲ့တဲ့ အေဆာက္အဦးအားလံုးဟာ အသံုးျပဳမယ့္သူေတြကို အေလးေပး၊ ဂရုထားတာကိုေတြ့ရတယ္။ နွစ္ေပါင္းမ်ားစြာအတြင္းမွာ သူဟာ တစ္ျခားအဖဲြ႕ေတြနဲ့ ပေရာဂ်က္ၾကီးငယ္ေတြကို တဲြဖက္ဒီဇိုင္းလုပ္ခဲ့ေတာ့လည္း တသမတ္ေသာ အဲဒီစိတ္ထားနဲ့ ဒီဇိုင္းလုပ္ခဲ့တယ္ဆိုတာ ထင္ရွားခဲ့ပါတယ္။
ရစ္ခ်တ္ေရာ္ဂ်ာဟာ သူခ်စ္ျမတ္နိုးလွတဲ့ ဗိသုကာပညာကို အသစ္အသစ္ေသာ ေဆာက္လုပ္ေရးပစၥည္းေတြ၊ တည္ေဆာက္ေရးနည္းစနစ္ေတြနဲ့ ေပါင္းစပ္ျပီး ဒီဇိုင္းလုပ္ခဲ့တယ္။ သူ့ရဲ့ဆဲြေဆာင္မႈရိွလွတဲ့ တည္ေဆာက္ပံု နည္းစနစ္သစ္ေတြနဲ့ဒီဇိုင္းေတြဟာ အလွအပအတြက္ သက္သက္ပဲမဟုတ္ပဲ သက္ဆိုင္ရာအေဆာက္အဦးရဲ့ ရည္ရြယ္ခ်က္ကိုလည္း ထင္ဟပ္ေစတယ္။ အေရးပါလွတဲ့ ဗိသုကာပညာရဲ့ ေဆာင္ရြက္ခ်က္ေတြကို အဓိပၶါယ္ပိုရိွေအာင္ ျပဳလုပ္ျခင္းပဲျဖစ္ပါတယ္။ သူ့ရဲ့ အေဆာက္အဦးေတြဟာ အခုေခတ္ ဗိသုကာေတြ အေလးထားရမယ့္ စြမ္းအင္အသံုးေလွ်ာ့ခ်ေရးနဲ့ စြမ္းအင္ထိန္းသိမ္းျခင္းေခါင္းစဥ္ရဲ့ သက္ေရာက္မႈရိွတာကိုေတြ့ရပါတယ္။
မီနာမီရာမရီွယိုေက်ာင္း၊ဂ်ပန္ (၁၉၉၅-၂ဝဝ၃)
ရစ္ခ်တ္ေရာ္ဂ်ာကို ၁၉၃၃ခုနွစ္မွာ အီတလီျပည္၊ ဖေလာရင့္မွာ ေမြးခဲ့ျပီး၊ လန္ဒန္မွာ ဗိသုကာပညာကို သင္ယူတတ္ေျမာက္ခဲ့တယ္။ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု ေယးတကၠသိုလ္မွာလည္း မဟာဗိသုကာဘဲြ႕ကို ထပ္ျပီးရယူခဲ့ေသးတယ္။
အဲဒီအခိ်န္တုန္းက ဗိသုကာ ေပါလ္ရုေဒါ့ကဌာနမႈး၊ ေနာ္မန္ဖို့စတာက သူ့ရဲ့ပါတနာ၊ ျပီးေတာ့ ဂိ်န္းစ္စတာလင္က သူ့ရဲ့ ဆရာေတြထဲကတစ္ေယာက္။ ေယးလ္မွာရိွေနတုန္းက ေရာ္ဂ်ာဟာ ဖရန့္လိြဳက္ရိုက္ရဲ့ ဒီဇိုင္းေတြကို အေတာ္စိတ္ဝင္စားခဲ့ေသးတယ္။ ရိုက္ဟာသူ့ရဲ့ ပထမဦးဆံုးဘုရားသခင္ ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္ လို့ ေရာ္ဂ်ာကေျပာပါတယ္။ သူနဲ့ သူ့ပါတနာေတြဟာ ရိုက္ရဲ့ဒီဇိုင္းအေဆာက္အအံုေတြ ရိွတဲ့ေနရာအေတာ္မ်ားမ်ားကို ခရီးထြက္ျပီး ၾကည့္ရႈေလ့လာခဲ့တယ္၊ မီးလ္ဗင္ဒါရိုးနဲ့ လူးဝစ္စ္ခန္းတို့ရဲ့ ဒီဇိုင္းေတြလည္းပါတယ္။
ေယးလ္ကျပီးသြားေတာ့လည္း နာမည္ၾကီးဗိသုကာေတြျဖစ္တဲ့ စကစ္မိုး၊ အိုဝင္နဲ့ မက္ရင္၊ ျပီးေတာ့ ရုေဒါ့ခ်င္ဒလား၊ ခ်ားစ္နဲ့ ေရးအိန္းစ္ စသည္တို့ရဲ့အေဆာက္အအံုေတြပါမက်န္ လည့္လွည္ျပီး ဗိသုကာပညာရဲ့အနွစ္သာရေတြကို ကိုယ္တိုင္ခံစားရယူခဲ့ျပန္ပါတယ္။
The Antwerp Law Courts,
Belgium,1999
The Leadenhall Building (2002-2006)
အစပိုင္းမွာေတာ့ ဒီဇိုင္းအဖဲြ႕ငယ္ေလးဖဲြ့ျပီးေတာ့ အိမ္ဒီဇိုင္းေတြနဲ့ ပရိုက္တစ္စ္အရင္လုပ္ခဲ့တယ္။ ရင္ဇိုပီယာနိုနဲ့ တဲြဖက္ဒီဇိုင္းလုပ္ခဲ့ရတဲ့ ေျခာက္နွစ္ၾကာ အခိ်န္ယူတည္ေဆာက္ခဲ့ရတဲ့ ပြန္ပီဒိုစင္တာဟာ သူတို့နွစ္ဦးစလံုးကို ကမၻာ့ဗိသုကာေလာကရဲ့ ဇာတ္ခံုေပၚကိုေရာက္ရိွေစခဲ့တာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ လိြဳက္အေဆာက္အဦးကို ျပီးစီးျပီးတဲ့ေနာက္ပိုင္းမွာ ေရာ္ဂ်ာဟာ အဂၤလန္တြင္မွာမက ကမၻာတစ္လႊားကပါ အသိအမွတ္ျပဳခဲ့ရတဲ့ ဗိသုကာတဦးျဖစ္လာခဲ့ပါတယ္။
ပြန္ပီဒိုစင္တာျပင္သစ္(၁၉၇၁-၇၇)၊
ဗိသုကာပညာက႑ဟာ နိုင္ငံရဲ့ နိုင္ငံေရး၊လူမႈေရး ကိ်ဳးေျကာင္းရလဒ္ေပၚမွာ အလြန္ပဲ အေျခခံတဲ့ပညာရပ္ဆိုတာကို ျဖစ္ပါတယ္။ ဗိသုကာရစ္ခ်တ္ေရာ္ဂ်ာဟာ ဗိသုကာပညာဆိုတာ လူမႈေရးအနုပညာရဲ့ အနွစ္ပဲဆိုတာ သူ့ရဲ့အလုပ္နဲဲ့ျပသခဲ့ပါတယ္။ ျပီးေတာ့ သူ့ရဲ့ ရာသက္ပန္ခံယူခ်က္ျဖစ္တဲ့ ဗိသုကာတစ္ဦးဟာ အေကာင္းဆံုးကမၻာ သားတစ္ဦးျဖစ္ရမယ္ဆိုတာျဖစ္ေၾကာင္းလည္းျပသေနပါတယ္။
သူ့ရဲ့အေဆာက္အဦးအားလံုးကိုျကည့္ရင္ အဲဒီလို ထင္ေပၚေနတဲ့ အရည္အခ်င္းကို ေတြ႕ရလို႕ပရစ္စကာဆုရွင္ အျဖစ္ အေရြးခ်ယ္ခံခဲ့ရျခင္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။
ေရႊဦးခင္
ဇူလိုင္၊ ၂ဝဝ၇
